Week 1: Pijn in je brein

Welkom bij het eerste thema van deze interessante reis die we gaan maken.

Pijn in je brein!

Om je chronische pijn onder controle te krijgen moeten we eerst gaan kijken hoe pijn ontstaat en hoe het chronisch wordt.


Ons brein heeft als belangrijkste functie ons te beschermen. Het krijgt dagelijks miljoenen berichten door omtrent wat er gebeurt in ons lichaam. De organen (maag, longen, darmen, enz) geven veranderingen door aan het brein zodat het ervoor kan zorgen dat je bv honger krijgt en jij in actie komt om iets te gaan eten. Het zorgt er ook voor dat jij het koud of warm krijgt en een aangepaste reactie onderneemt zodat je het niet té koud of té warm krijgt.

Onze zintuigen geven informatie door aan het brein omtrent wat er om ons heen gebeurt. Als een mug je wil prikken laat je brein je dat weten door je een kriebel te laten voelen zodat jij je arm kan bewegen en de mug wegvliegt.

Hoe gebeurt dat dan juist? Als de mug op je arm komt zitten merken onze lichaamssensoren dat op en sturen ze een boodschap via je ruggenmerg naar je brein. Je brein creëert dan een kriebel gevoel op de plek waar de mug zit en jij reageert.


Om te begrijpen waarom ons brein soms over reageert, ons soms té goed probeert te beschermen moeten we nog iets dieper in onze hersenen duiken :-)

Ik vertel je kort over enkele spelers in onze hersenen die een belangrijke aandeel hierin hebben.

1° De amygdala

De amygdala waarschuwt ons voor gevaar. Als je schrikt, jezelf bezeert, verdrietig bent of kwaad. Soms reageert de amygdala nogal snel en maakt het je lichaam alvast klaar om te vechten of te vluchten ook al weet het nog niet zeker dat er écht gevaar dreigt. Better safe than sorry ;-)

2° De hypothalamus

Dit deel zorgt ervoor dat ons lichaam in balans blijft. Het zorgt ervoor dat je 's avonds moe wordt en 's morgens wakker wordt, het zorgt voor een honger en dorst gevoel, houd je lichaamstemperatuur in de gaten enz. De hypothalamus zorgt ook voor je gevoelens! Het krijgt zijn signalen van de amygdala en zorgt dat de hypofyse in actie schiet.

3° De hypofyse

De hypofyse is een van de belangrijkste hormoonklieren in ons lichaam. Het maakt zelf hormonen aan en zorgt ervoor dat ook andere organen hormonen aanmaken. Hormonen hebben invloed op je gedrag en je gevoel maar bv ook op hoe groot je wordt als volwassene. De hypofyse stuurt via het bloed berichten naar de bijnieren waarna deze hormonen afgeven aan je bloed. Deze hormonen zijn adrenaline en cortisol. Ook gekend als stresshormonen.

4° De hippocampus

De hippocampus helpt je te onthouden zodat we dingen kunnen leren. Het onthoudt niet alleen goeie, maar ook minder goeie dingen. Het helpt ons om gevaarlijke situaties te herkennen zodat we het niet nog eens mee moeten maken. Wanneer de amygdala een gevaarsignaal doorstuurt zorgt de hippocampus ervoor dat de feiten van de situatie in de linker hersenhelft worden bewaard en de geluiden, gevoelens en emoties in de rechter hersenhelft. Het zorgt er ook voor dat er niet teveel cortisol wordt aangemaakt. Wanneer de cortisol de hippocampus bereikt geeft het een signaal aan de amygdala dat het gevaar geweken is en de productie van het hormoon kan stopgezet worden. Zo kan ons lichaam en brein weer rustig worden en herstellen. De hippocampus verbindt al de brein onderdelen met elkaar zodat ze kunnen samenwerken.

5° De prefrontale cortex

De laatste in de rij zorgt ervoor dat we verstandige beslissingen nemen en remt de amygdala af, net zoals de hippocampus. De prefrontale cortex doet je wikken en wegen omtrent een bepaalde beslissing of actie. Het zorgt er ook voor dat onze emoties en negatieve gedachten niet de overhand krijgen. Het laat je weten dat je iets wél kan of dat je bv níet in gevaar bent.


Al deze onderdelen van onze hersenen vormen samen ons beschermsysteem.

Nog een belangrijk onderdeel van dit systeem dat ik nog even wil uitlichten zijn de hormonen.

Onze stresshormonen adrenaline en cortisol worden aangemaakt in de bijnieren. Ze zorgen ervoor dat je lichaam in actie schiet.

1° Adrenaline:

Je lichaam schiet in de eerste plaats in actie door adrenaline. Het laat je hart sneller kloppen waardoor je spieren beter functioneren om te vluchten voor gevaar of om die belangrijke speech voor die droomjob te kunnen geven. Na adrenaline komt een volgend systeem op gang: cortisol, dat door de bijnierschors wordt afgegeven.

2° Cortisol:

Alle cellen in ons lichaam hebben cortisol nodig want het zet suiker om in energie, houdt onze bloeddruk onder controle en maakt je bv op tijd wakker wanneer je een vlucht moet halen en helpt je je concentratie behouden tijdens een belangrijke voordracht op het werk. Het belangrijk hormoon dus, alleen is een te hoge hoeveelheid cortisol op lange termijn niet zo gezond voor ons lichaam.

In de korte video hieronder leg ik uit hoe het pijnsysteem werkt

Als de pijn niet vanzelf overgaat

Dan spreken we van chronische pijn. Al vindt ik dat de term 'chronisch' niet juist gebruikt wordt. Het hoeft nl niet chronisch te zijn. Je kán er iets aan doen! Daarom zijn we ook hier hé ;-)

Maar als de pijn dus niet vanzelf overgaat is het belangrijk om te gaan onderzoeken waarom.

Er zijn 3 mogelijke situaties:

Je bent ziek en een dokter kan je bv helpen om te genezen

Je bent niet ziek, maar de onveilige situatie is nog steeds aanwezig (Je hebt stress, maakt je zorgen,...)

Je bent niet (meer) ziek, de situatie is opnieuw veilig, maar je beschermsysteem staat nog aan. De amygdala zendt nog steeds gevaar signalen en daardoor blijven ook alle andere onderdelen van het beschermsysteem actief


In de eerste situatie ga je natuurlijk gewoon naar de dokter. Je krijgt medicijnen, een plaaster of operatie en je geneest.

2/3° Bedenk eens waarom de situatie nog steeds onveilig aanvoelt? Waarom jij je nog steeds 'onveilig' voelt? Wat is er gaande?

Stel jezelf gerust en besef dat je niet in gevaar bent. Laat dit ook weten aan je brein door ermee in communicatie te gaan. Zeg letterlijk tegen je brein: 'Dankjewel om me te beschermen, maar er is geen gevaar nu. Je mag stoppen met de pijnprikkels te sturen' Herhaal dit zolang het nodig is en geloof er ook in. Je zal merken dat de pijn stilaan afneemt.


Je brein neemt steeds het zekere voor het onzekere. Daarom dat jij soms pijn hebt zonder dat er een zichtbare of duidelijke reden voor is. Wees je er bewust van en neem de controle terug!

Wordt bewust van je gevoelens en leer het linken aan de pijn. Je hersenen onthouden vroegere gebeurtenissen heel goed. Als jij in een bepaalde situatie bang was of verdrietig gaat je brein je de volgende keer als je in een soortgelijke situatie terecht komt je opnieuw die pijnprikkels sturen zodat je beschermt bent. Maar misschien is deze situatie helemaal niet zo erg als de vorige! Je brein kan daarin het onderscheid niet altijd goed maken en overreageerd dan soms. Het is dan aan jou om je brein op de hoogte te brengen van deze minder erge situatie en te zeggen dat je die pijnprikkels niet nodig hebt op dat moment.

Je omgeving heeft hier ook een invloed op. Als jij bv aan je ouders vertelt dat je relatie is stukgelopen en zij reageren daarop met veel bombarderie, ze worden kwaad, je moeder begint te huilen,...dan gaat jouw beschermsysteem in werking treden en je pijn bezorgen, terwijl jij misschien helemaal niet zo rouwig bent om het einde van die relatie.

Of als je bv voor de derde keer naar een dokter gaat om uit te zoeken wat er nu juist aan de hand is en de dokter zegt iets in de aard van: Oei, oei, oei, daar gaan we niet veel aan kunnen doen! Je zal er mee moeten leren leven! De vriendin waaraan je dit vertelt wordt nog melancholischer en bedenkt dat je zal moeten stoppen met werken, en weet niet of je dan nog wel mee op vakantie zal kunnen gaan met de groep. Hoe denk je dan dat je beschermsysteem gaat reageren??



En waarom? Omdat jij je nu meer zorgen maakt, angstig wordt, gefrustreerd misschien, verdrietig of zelfs kwaad. Allemaal emoties waarbij de amygdala begint te springen en roepen naar de andere onderdelen van je beschermsysteem dat er iets aan de hand is en dat ze snel in actie moeten komen! Op dat moment is het weer aan jou om te beseffen dat dit getriggert wordt door je emotionele reactie en dat het ok is om emoties te voelen. Je gaat dan wel best even aan de slag om die emoties te verwerken, een plaats te geven (er dus niet nóg kwader van te worden of tegen jezelf te zeggen dat je bv een prutser bent) zodat je brein merkt dat je die pijnprikkels niet meer nodig hebt.

Zó kan je je brein her-trainen en de pijn verminderen :-)